{"id":1595,"date":"2014-03-13T13:25:36","date_gmt":"2014-03-13T13:25:36","guid":{"rendered":"http:\/\/ziele-zar.pl\/?p=1595"},"modified":"2014-03-20T09:43:30","modified_gmt":"2014-03-20T09:43:30","slug":"krajobraz-bez-czlowieka","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ziele-zar.pl\/?p=1595","title":{"rendered":"Krajobraz bez cz\u0142owieka"},"content":{"rendered":"<div id=\"attachment_1596\" style=\"width: 310px\" class=\"wp-caption alignleft\"><a href=\"http:\/\/ziele-zar.pl\/wp-includes\/images\/\/2014\/03\/duchy_BPN-1.jpg\"><img aria-describedby=\"caption-attachment-1596\" decoding=\"async\" loading=\"lazy\" class=\"size-medium wp-image-1596 \" title=\"duchy_BPN-1\" src=\"http:\/\/ziele-zar.pl\/wp-includes\/images\/\/2014\/03\/duchy_BPN-1-300x199.jpg\" alt=\"\" width=\"300\" height=\"199\" srcset=\"https:\/\/ziele-zar.pl\/wp-includes\/images\/2014\/03\/duchy_BPN-1-300x199.jpg 300w, https:\/\/ziele-zar.pl\/wp-includes\/images\/2014\/03\/duchy_BPN-1-1024x682.jpg 1024w, https:\/\/ziele-zar.pl\/wp-includes\/images\/2014\/03\/duchy_BPN-1.jpg 1276w\" sizes=\"(max-width: 300px) 100vw, 300px\" \/><\/a><p id=\"caption-attachment-1596\" class=\"wp-caption-text\">Duchy Bia\u0142owieskiego Parku Narodowego, fot. Jerzy Madej 2008<\/p><\/div>\n<p>Jednym z za\u0142o\u017ce\u0144 fundamentalizmu przyrodniczego, wynikaj\u0105cego (jak s\u0105dz\u0119) z silnie wyra\u017conego biocentryzmu, jest wykluczenie cz\u0142owieka z krajobrazu. Zakaz wst\u0119pu niemal wszystkim, opr\u00f3cz nielicznych uprzywilejowanych, zakaz korzystania, zakaz gospodarowania. Dziko\u015b\u0107 i naturalno\u015b\u0107, jako warto\u015bci same w sobie, wymagaj\u0105 nieobecno\u015bci istot rozumnych, kt\u00f3rym a priori przypisywane jest szkodnictwo, bezmierna eksploatacja przyrody, g\u0142upota. Co, niestety, cz\u0119sto jest rzeczywiste. A jednak prawda ta nie uprawnia do promowania i poszerzania krajobraz\u00f3w bez cz\u0142owieka, do pogl\u0105du, \u017ce jest to spos\u00f3b ochrony przyrody, natury, \u015bwiata. Dlaczego tak uwa\u017cam? Wyja\u015bnienie jest metafizyczne, nie wynika z mojego osobistego nieuprzywilejowania, lecz ze specyfiki czasu, kt\u00f3ry tworzy \u017cycie w chwili tera\u017aniejszej. Tak okre\u015blony czas jest do\u015bwiadczeniem wewn\u0119trznym; wynika z tego stwierdzenie, \u017ce chwila tera\u017aniejsza jest zamkni\u0119ta w duszach istot rozumnych. XX-wieczna fizyka m\u00f3wi o tym podobnie; \u015bwiat istnieje, bo istnieje jego obserwator. Przytocz\u0119 tak\u017ce s\u0142owa Ibn al-`Arabiego, arabskiego filozofa i sufiego z prze\u0142omu XII i XIII wieku: \u201eUwi\u0119zi\u0142e\u015b w sobie czas i dlatego zosta\u0142e\u015b nazwany towarzyszem wi\u0119zienia\u201d. W istocie, cz\u0142owiek zamyka w sobie w\u0119ze\u0142 czas\u00f3w &#8211; przesz\u0142ego i przysz\u0142ego &#8211; tera\u017aniejszo\u015b\u0107.<\/p>\n<p>Krajobraz bez cz\u0142owieka jest tylko projekcj\u0105, pozorem, nie jest w stanie tworzy\u0107 systemu wzmacniaj\u0105cego i chroni\u0105cego \u015bwiat &#8211; niezale\u017cnie od si\u0142y pogl\u0105d\u00f3w i argument\u00f3w etycznych biocentryst\u00f3w. Nie &#8211; zamkni\u0119cie krajobrazu przed cz\u0142owiekiem, ale rozumne i moralne gospodarowanie w nim, uwzgl\u0119dniaj\u0105ce jego charakter, zapewnia ci\u0105g dalszy \u015bwiata.<\/p>\n<p>Liliana Hilsberg<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Jednym z za\u0142o\u017ce\u0144 fundamentalizmu przyrodniczego, wynikaj\u0105cego (jak s\u0105dz\u0119) z silnie wyra\u017conego biocentryzmu, jest wykluczenie cz\u0142owieka z krajobrazu. Zakaz wst\u0119pu niemal wszystkim, opr\u00f3cz nielicznych uprzywilejowanych, zakaz korzystania, zakaz gospodarowania. Dziko\u015b\u0107 i naturalno\u015b\u0107, jako warto\u015bci same w sobie, wymagaj\u0105 nieobecno\u015bci istot rozumnych, kt\u00f3rym a priori przypisywane jest szkodnictwo, bezmierna eksploatacja przyrody, g\u0142upota. Co, niestety, cz\u0119sto jest rzeczywiste. [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[17],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ziele-zar.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1595"}],"collection":[{"href":"https:\/\/ziele-zar.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ziele-zar.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ziele-zar.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ziele-zar.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=1595"}],"version-history":[{"count":12,"href":"https:\/\/ziele-zar.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1595\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1608,"href":"https:\/\/ziele-zar.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1595\/revisions\/1608"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ziele-zar.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=1595"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ziele-zar.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=1595"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ziele-zar.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=1595"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}